Een oogverblindende stoet van middeleeuwers trekt op de laatste zondag van augustus door het oude stadshart van Nijmegen. Te midden daarvan verbeelden ridders en jonkvrouwen te paard de wereldberoemde miniaturen uit het werk van de Gebroeders van Limburg,  onder andere de kalenderbladen met de lenterit (mei) en de valkenjacht (augustus).

Op zondag 29 augustus zal de stoet vertrekken om 16.00 uur vanaf de Lange Hezelstraat. Vandaar gaat het via de Houtstraat, Augustijnenstraat en de Grote Markt richting het Valkhof.

De stoet bestaat uit Franse hovelingen die Nijmegen aandoen, hoog bezoek dat ontvangen wordt door de Gelderse erfmaarschalk, Dirk IV van Wisch. Hij begeleidt hen namens de Gelderse hertog naar het Valkhof. Samen met de heraut Gelre, Claes Heynen zoon en de heraut Kleef, Christoferus, zullen zij het toernooi bijwonen dat in het Valkhofpark plaatsvindt. Zwaard, schild en toernooihelm van de hertog - die natuurlijk op reis is - worden door leden van zijn Raad meegedragen. Hellebaardiers gaan als gewapend escorte mee, voorafgegaan door geharnaste ridders te paard. Welgeteld ruim 50 personen, maar de stoet als geheel omvat vele honderden meer. 

Nieuw dit jaar in de stoet zijn de flagellanten en pestlijders, het rad van fortuin en de oogstwagen.

Flagellanten en pestlijders
De pest - ook wel de zwarte dood genoemd - trok een spoor van dood en verderf door het 14e eeuwse Europa. 25 miljoen mensen, een derde van de bevolking, stierf hieraan. Flagellanten voerden geselrituelen uit om boete te doen voor de zonden van de mensheid en om erger te voorkomen. De indringende gezangen en vormen van zelfkastijding van de flagellanten maken sinds dit jaar ook deel uit van de Blijde Incomste.

Het rad van fortuin
Ook nieuw is het rad van fortuin. Vrouwe Fortuna en haar rad van fortuin waren bekend bij elke middeleeuwer. Haar grilligheid kon er voor zorgen dat iemands lot razendsnel kon veranderen. Een bekend voorbeeld is de keizer die bovenop het rad van fortuin zit, in volle glorie. Door het draaien van het rad is zijn val en ondergang onvermijdelijk, en zal hij van zijn troon afvallen. Het tableau van het rad van Fortuin wordt uitgevoerd door theatergroep Plubo.

De oogstwagen
De Betuwe speelde van oudsher een belangrijke rol in Nijmegen voor de aanvoer van groente en fruit . De boer met zijn authentieke oogstwagen maakt het publiek deelgenoot van de rijke oogst.

Naast deze nieuwe elementen zijn er natuurlijk nog vele anderen. Hieronder volgt een overzicht van de tableaus in de stoet.

De gebroeders Van Limburg
Eerst komen Paul, Herman en Johan van Limburg op jeugdige leeftijd met hun familie, als tweede de toernooiridders, als derde komt het gewapend escorte onder leiding van de Gelderse erfmaarschalk. Hij geeft leiding aan een garde bestaande uit voetvolk, voorzien van banieren, wimpels, hellebaarden en glaives. Aan de hertogelijke kleuren kun je zien wie hun heer is.
 
Lenterit
Als vierde tableau is daar de lenterit. Op de eerste mei rijdt de jeugd, getooid met groene berkentwijgen, eropuit en viert het voorjaar met muziek, zang en dans. In de kalender van Les Très Riches Heures zijn zeker 12 feestgangers zichtbaar naast een vijftal muzikanten. Allen dragen groene kransen en een drietal amazones zijn als juffertjes in het groen gestoken. In de stoet rijden twee dames in groene gewaden, de één op een Breton uit Bretagne, de ander op een Freiberger - Franche Montagne uit de Jura en een heer in het koningsblauw op een prachtige grijze Camargue uit de Rhône delta. De stalhondjes zijn Hollandse smousjes, die rastypisch goed overeenkomen met hun Franse voorbeeld. Ook de paarden lijken qua kleur, formaat en bouw als twee druppels water op hun middeleeuwse voorgangers.
 
Valkenjacht
Het vijfde tableau is de valkenjacht, een typisch vorstelijk tijdverdrijf. Deze wordt verbeeld door twee valkeniers, waarvan de man zo van het augustusblad lijkt te zijn gestapt, evenals de ruiter met strohoed. De hondenmeester in zijn tweekleurig pak is in de kalender terug te vinden bij de maanden januari en december. Zijn kleuren zijn ontleend aan het wapen van Berry (bruin = beer) en van Jean de France persoonlijk (rood = de geschulpte rode rand op het Franse wapen van gouden lelies op een blauw schild). We herkennen de amazone op de schimmel als Marie de Berry, dochter van de hertog van Berry. Daarachter komt een ruiter in een doorsneden zilvergrijs/groen pak, voor de rest gekleed in het zwart. Dit moet Charles d'Orléans zijn; de kleuren verwijzen naar de wapens van zijn overleden ouders, het zilvergrijs naar de barensteel in het wapen van d'Orléans en het groen naar de Biscione, de groene slang die een man opslokt in het wapen van Visconti.

Charles d'Orléans is de hoofdpersoon uit "Het Woud der Verwachting", de historische roman van Hella S. Haasse uit 1949, welbeschouwd de biografie van deze Franse prince-poète. De titel is ontleend aan één van zijn gedichten "En la forêt de longue attente".  Na de Slag bij Agincourt in 1415 werd hij 25 jaar lang in Engeland als gijzelaar vastgehouden. Dankzij het losgeld van 240.000 écu's is hij in 1440 door de hertog van Kleef vrijgekocht. Hij huwde diens dochter Maria en werd zo de zwager van Arnold van Egmond, hertog van Gelre, die getrouwd was met haar oudere zuster Katherina.
De ene hondenmeester heeft een Picardische herder aan de lijn, de andere twee Ierse Wolfshonden. De hertog van Berry bezat maar liefst 600 honden en per hond een hondenmeester, zo wordt beweerd.
 
Strontbrigade en voetvolk
Het zesde tableau omvat de strontbrigade en overig voetvolk. Al die paarden zorgen nu en dan voor souvenirs in de stad. Men laat deze afvoeren door enthousiaste poepscheppers. Op middeleeuwse wijze vervoeren de ezels de paardenmest in speciale ezelmanden. Ze worden begeleid door bevallige ezeldrijfsters. Tijdens de lange voettocht door Nijmegen worden de deelnemers dorstig. Om hen bijtijds te voorzien van drinken gaat een aantal vrouwen met speciale kruiken en bekers mee in de stoet.
 
Geestelijkheid
Daarna volgt als zevende tableau de geestelijkheid. En wat zouden die zijn zonder hun tegenspelers, de duivels. Voor de middeleeuwer was de wereld ervan vergeven. Het kwaad school in ieder persoonlijk. Dat te overwinnen vroeg om een voortdurende strijd door goed te doen. Overal lag de Satan op de loer om zijn macht te vergroten. De geestelijkheid bond die strijd aan door zeven maal daags gebeden hemelwaarts te zenden en te kiezen voor een kuis en vroom leven. De getijdenboeken staan er vol van.
Ook de dappere ridders moesten eraan geloven; die mobiliseerde men om het Heilige Land te veroveren, wat uiteindelijk niet lukte. Omdat de Christenheid nog te kampen had met heidenen in Oost Europa verlegde men de kruistochten daarheen om er met militair geweld de duvel mag weten wie te bekeren. 
 
In de middeleeuwen vormt de geestelijkheid de eerste stand, de adel de tweede, daarna kwam de stand van de (vrije) boeren. Daar rekent men ook de vrije burgers, ambachtslieden en handelaren toe. De onvrije horigen en lijfeigenen vormden geen stand, al maakten ze wel het leeuwendeel van de samenleving uit. Ze komen allemaal tot leven in Nijmegen, een bonte stoet, afgewisseld door potsenmakers, jongleurs en muzikanten.
Zo leert het publiek het hertogdom Gelre kennen, dankzij middeleeuwers uit heel Europa en uit de Gelderse kwartieren: het Kwartier van Zutphen, het Kwartier van Arnhem, het Kwartier van Nijmegen en niet te vergeten, uit Gelre's Overkwartier: het Kwartier van Roermond. Daar hebben we Jos de Smid, die zijn vuurtje lekker opstookt om het ijzer te heten voor hij het smeedt, Kanonnenmartje, geboren Heer van Issum, die zijn kanon laat bulderen bij de Kruittoren in het Kronenburgerpark. Men verenigt zich jaarlijks in Nijmegen onder het motto "Het hertogdom Gelre herleeft".

Bekijk deze indrukwekkende stoet op de Grote Markt of in de Burchtstraat. Maar wilt u ook de slotceremonie meemaken, koop dan een kaartje voor het Valkhofpark waar u vanaf de tribune de volledige stoet kunt zien, er een toelichting bij krijgt en getuige kunt zijn van de afsluitingsceremonie van het festival. 

 De toegang voor de Valkhofburcht Herleeft is € 9,- voor een volwassene, € 6,- voor een kind. Gezinskaarten (2 volwassenen en 2 kinderen) kosten € 24,-. Kaarten zijn de hele dag geldig en u kunt in en uitlopen. Bestel hier uw kaarten. Bij online bestellen krijgt u €1,- korting per kaart, en €4,- korting per gezinskaart.